Türkiye imalat ortalama OEE'si yaklaşık yüzde 62. Bir fabrika bu ortalamayı geçip 70'e ulaştığında kutlama yapılır, bütçe serbest bırakılır, proje kapatılır.
Sonra plato başlar.
Platoya Neden Girilir?
OEE'nin ilk 10-15 puanı görünür kayıpları ortadan kaldırır: en uzun süren duruşlar, en sık tekrarlayan arızalar, en belirgin kalite sorunları. Bunlar kolaydır — çünkü görünürdür.
Platodaki kayıplar ise kronik ve gürültülü. Küçük, sık ve dağınık. Her biri ayrı ayrı ihmal edilebilir görünür. Toplamı ise devasa.
Tipik bileşimler:
- 47 farklı türde duruş, her biri günde 5-15 dakika
- Hız kayıpları: Makineler çalışıyor ama %82 hızda
- Mikro duruşlar: 30 saniyeden kısa, loglanmıyor bile
Veri Çözünürlüğü Yetersiz
Yüzde 70'teki pek çok fabrikada OEE ölçümü vardiya bazında yapılıyor. Bu çözünürlükte mikro kayıplar kaybolur.
Saniye bazında veri toplayan bir sistemde gördüğüm şaşırtıcı tablo: Bir plastik enjeksiyon hattında günde 340 kez 45 saniyeyi geçen mikro duruş yaşanıyordu. Vardiya raporlarında bunların tamamı "çalışıyor" olarak görünüyordu. Kayıp: Günlük 4.5 saat.
Ne Yapılmalı?
Veri çözünürlüğünü artırın. OEE ölçümünü vardiyadan saate, saattan 5 dakikaya indirin. Mikro duruşları görünür kılın.
Pareto'yu yeniden yapın. Platodaki Pareto ilk Pareto'dan farklıdır. En büyük kayıp artık tek bir arıza değil, 50 küçük kayıptan oluşan bir bütündür. Bunu görmek için veri filtrelemesi gerekir.
Hız kaybını inceleyin. Fabrikaların yüzde 80'inde Performance bileşeni görmezden gelinir. "Makine çalışıyor" denilir. Ama teorik hızın altında mı çalışıyor? Ne zamandan beri? Bu kayıp genellikle platodaki en büyük fırsattır.
Operatörü dinleyin. Platodaki kayıpların çoğu operatörler tarafından bilinir ama sisteme girmez çünkü "zaten hep böyle" diye kabullenilmiştir. Düzenli gemba walk ve operatör kaizen oturumları bu bilgiyi yüzeye çıkarır.
Plato geçilebilir — ama farklı araçlar gerektirir.